FMEA denince çoğu imalatçının aklına PFMEA gelir çünkü sahada en çok o kullanılır. Oysa FMEA ailesinin iki temel üyesi vardır ve karıştırılmaları sık bir hatadır. DFMEA (Tasarım FMEA) ürünün tasarımındaki hata modlarına, PFMEA (Proses FMEA) o ürünü üreten prosesteki hata modlarına bakar. İkisi farklı soruları sorar, farklı ekipler hazırlar ve birbirini besler.
Odak, ekip ve girdiler
| DFMEA (Tasarım) | PFMEA (Proses) | |
|---|---|---|
| Sorusu | Bu tasarım nasıl başarısız olur? | Bu proses nasıl hatalı parça üretir? |
| Hata modu örneği | Malzeme yorulmadan çatlar | Kaynak nüfuziyeti yetersiz kalır |
| Ekibi | Tasarım / Ar-Ge önderliğinde | Üretim + kalite + proses |
| Girdisi | Gereksinimler, sınır koşulları | Proses akış şeması, DFMEA çıktısı |
| Kime sorumlu | Tasarım sorumlusu firma | Parçayı üreten firma |
| Çıktısı besler | PFMEA ve tasarım doğrulaması | Kontrol planı |
Bir tedarikçi yalnız üretim yapıyorsa (tasarım müşteride) DFMEA sorumluluğu müşteridedir; tedarikçi PFMEA’dan sorumludur. Tasarımı da tedarikçi yapıyorsa DFMEA de onun görevidir. PPAP’ın 4. elemanı DFMEA, 6. elemanı PFMEA’dır; hangisinin sizden istendiği bu sorumluluk dağılımına bağlıdır.
Biri diğerini nasıl besler?
DFMEA’da yüksek önem (şiddet) puanı alan bir hata etkisi, PFMEA’ya doğrudan taşınır: tasarım o karakteristiği kritik saymışsa, proses de onu özel bir karakteristik olarak izlemek zorundadır. Bu köprü kurulmazsa, tasarımın “bu ölçü emniyet açısından kritik” dediği bir boyut, üretimde sıradan bir ölçü gibi ele alınır. FMEA’dan kontrol planına giden zincir tam da bu aktarımı sürdürür.
PFMEA’yı DFMEA’dan kopuk hazırlamak en yaygın hatadır. Tasarım FMEA’sında ‘şiddet 9’ almış bir hata etkisi, proses FMEA’sında görünmüyorsa iki belgeden biri eksik demektir. Pratik kural: PFMEA’ya başlamadan önce DFMEA’daki yüksek şiddetli etkileri bir listeye çıkarın ve her birinin proseste nasıl kontrol edildiğini işaretleyin.
Özel karakteristikler ve süreklilik
DFMEA’nın en somut çıktısı özel karakteristiklerdir (CC/SC — kritik/önemli). Bu karakteristikler tasarımda doğar, PFMEA’da hata modlarıyla ilişkilendirilir, kontrol planında ölçüm/kontrol yöntemine bağlanır ve nihayetinde SPC ile izlenir. Zincir kopmadığında, emniyetle ilgili bir boyut resimden hattaki operatöre kadar aynı vurguyla taşınır. FMEA’ları ayrı Excel dosyalarında tutmak bu zinciri ilk kıran şeydir.