1. Ana Sayfa
  2. Kalite Araçları
  3. AQL Örnekleme Hesaplama
Ücretsiz Online Hesaplayıcı

AQL Örnekleme Planı Hesaplama

ISO 2859-1'e göre örnekleme planınızı ücretsiz belirleyin. Parti büyüklüğü ve AQL seviyesini girin; kod harfi, örneklem büyüklüğü ve kabul/ret sayıları anında çıksın.

AQL (Acceptable Quality Limit — Kabul Edilebilir Kalite Seviyesi), bir partinin tamamını kontrol etmeden, istatistiksel olarak savunulabilir bir örneklemle kabul ya da ret kararı vermeyi sağlar. ISO 2859-1 (eski adıyla MIL-STD-105) bu kararın tablolarını verir. Amaç kusursuzluk garantisi değildir; belirlenen kalite seviyesindeki partilerin yüksek olasılıkla kabul, kötü partilerin yüksek olasılıkla ret edilmesidir.

AQL Örnekleme Planı Hesaplayıcı — ISO 2859-1

Parti büyüklüğünü ve AQL seviyesini seçin; örneklem büyüklüğü ile kabul/ret sayıları anında belirlensin.

AQL nasıl okunur?

Hesaplayıcı üç bilgi verir: kod harfi, örneklem büyüklüğü (n) ve kabul/ret sayıları (Ac/Re). Karar kuralı basittir: partiden rastgele n adet alın, hatalı sayısı Ac veya altındaysa parti kabul, Re veya üstündeyse ret. Aradaki değer yoktur — Ac ve Re her zaman ardışıktır.

Dikkat edilecek nokta şudur: örneklem partinin sabit bir yüzdesi değildir. 1.000'lik partide 80 parça (%8), 10.000'lik partide 200 parça (%2) kontrol edilir. Bu sezgiye aykırı gelir ama istatistiksel olarak doğrudur: büyük partide aynı güveni daha küçük bir oranla elde edersiniz. AQL tablolarının tüm mantığı bu ilkeye dayanır.

AQL seviyesi nasıl seçilir?

Seviye, hatanın müşteri üzerindeki etkisine göre belirlenir. Yaygın uygulama şudur:

Hata sınıfıTipik AQLAçıklama
Kritik0 – 0,65Güvenlik veya yasal uyum etkisi. Çoğu zaman sıfır tolerans uygulanır.
Majör1,0 – 2,5Ürünün kullanımını engelleyen veya müşteri şikâyeti doğuran hata.
Minör4,0Görsel, işlevi etkilemeyen hata.

Bu hesaplayıcı Genel Denetim Seviyesi II ve normal denetim için tek örnekleme planı verir; ISO 2859-1'in varsayılan ve en yaygın kullanımıdır. Standart ayrıca sıkı ve gevşek denetim tabloları içerir: ardışık partilerde ret çıkarsa sıkı denetime geçilir, uzun süre sorunsuz gidilirse gevşek denetime düşülür. Bu geçiş kuralları AQL sisteminin asıl caydırıcı gücüdür ve tedarikçi performansı yönetiminin parçasıdır.

AQL'in sınırları — bilinmesi gerekenler

AQL bir kabul örneklemesi yöntemidir, kalite güvence yöntemi değildir. Üç sınırı açıkça bilmek gerekir:

  • Kabul edilen parti kusursuz demek değildir. Ac=2 olan bir plan, örneklemde 2 hatalı bulunsa bile partiyi kabul eder. Parti içinde hâlâ hatalı parça vardır.
  • Otomotivde tercih edilen yöntem değildir. IATF 16949 madde 8.6.4 ve müşteri özel şartları çoğu zaman sıfır hata yaklaşımını ve prosesten kanıt üretmeyi (SPC) bekler. Kabul örneklemesi, prosesin yetersizliğini denetimle telafi etme girişimidir; pahalıdır ve geç kalır.
  • Numune gerçekten rastgele olmalıdır. Paletin üstünden alınan 80 parça istatistiksel bir örneklem değildir; parti içindeki katmanlı değişkenliği kaçırır.

Kalıcı çözüm, kontrolü prosese taşımaktır. Prosesiniz yeterliyse (Cpk ≥ 1,33) zaten neredeyse hatasız üretiyorsunuzdur ve örnekleme yalnız bir doğrulama katmanı olarak kalır. Yetersizse hiçbir örnekleme planı sizi korumaz.

Sık Sorulan Sorular

AQL nedir?
AQL (Acceptable Quality Limit), bir partiyi kabul etmek için izin verilen azami hata seviyesidir. ISO 2859-1 tabloları, parti büyüklüğü ve AQL seviyesine göre kaç parça kontrol edileceğini ve kaç hataya kadar kabul edileceğini belirler.
AQL 2.5 ne anlama gelir?
Uzun vadede ortalama %2,5 hata oranıyla gelen partilerin yüksek olasılıkla kabul edileceği anlamına gelir. Tek bir partide %2,5 hataya izin verildiği anlamına GELMEZ; AQL bir süreç ortalaması ölçütüdür, parti garantisi değildir.
Örneklem büyüklüğü neden partinin sabit yüzdesi değil?
İstatistiksel güven, örneklem büyüklüğüne bağlıdır; parti büyüklüğüne oranına değil. Büyük partilerde aynı güveni daha küçük bir yüzdeyle elde edersiniz. Bu yüzden 1.000'lik partide %8, 10.000'lik partide %2 kontrol edilir.
Hangi denetim seviyesi kullanılmalı?
Varsayılan Genel Denetim Seviyesi II'dir ve bu hesaplayıcı onu kullanır. Seviye I daha az kontrol (daha düşük güven), Seviye III daha çok kontrol demektir. Tahribatlı veya pahalı muayenelerde özel seviyeler (S-1…S-4) kullanılır.
Parti reddedilirse ne yapılır?
Karar müşteriyle sözleşmeye bağlıdır: parti iade edilir, %100 ayıklamaya (sorting) tabi tutulur veya sapma onayı istenir. Ayrıca ardışık ret durumunda ISO 2859-1 sıkı denetime geçilmesini öngörür ve tedarikçiden düzeltici faaliyet beklenir.
AQL otomotivde kullanılır mı?
Sınırlı olarak. IATF 16949 ve müşteri özel şartları genellikle sıfır hata yaklaşımını ve prosesten kanıt üretmeyi (SPC, Cpk) bekler. Kabul örneklemesi daha çok gelen malzeme kontrolünde ve otomotiv dışı sektörlerde yaygındır.

Gelen malzeme kontrolünü kayıt altına alın

PaKalite tedarikçi ve giriş kalite modülü, örnekleme sonuçlarını partiye bağlar, tedarikçi performansını sürekli hesaplar. Kurulum gerektirmez, ücretsizdir.